U xơ tử cung là bệnh phụ khoa phổ biến ở phụ nữ đang trong độ tuổi sinh sản và được xem là nỗi ám ảnh của nhiều chị em, nhất là những ai đang có kế hoạch mang thai. Vậy nguyên nhân gây u xơ tử cung là gì? Người bị u xơ tử cung có thể gặp những biến chứng gì mà khiến các chị em lo sợ đến thế?

U xơ tử cung là gì?

U xơ tử cung hay còn gọi là nhân xơ tử cung là một bệnh lý lành tính của tử cung. U xơ là những khối u được cấu tạo bởi các tế bào cơ trơn và mô liên kết dạng sợi, chúng phát triển trong tử cung. Người ta ước tính rằng 70 – 80% phụ nữ sẽ phát triển khối u xơ trong tử cung ở một khoảng thời gian trong cuộc đời, tuy nhiên, không phải ai cũng sẽ xuất hiện các triệu chứng hoặc cần điều trị.

Phân loại u xơ cổ tử cung

Cùng với kích thước và số lượng khối u, thì phân loại khối u cũng là điều có thể ảnh hưởng đến tiên lượng điều trị. Dựa vào vị trí của khối u có thể chia ra 3 loại u xơ chính bao gồm:

• U xơ dưới thanh mạc: Đây là loại khối u thường gặp nhất trong u xơ tử cung, khối u phát triển từ cơ tử cung hướng ra phía ngoài tử cung, tạo khối rõ ràng, có trường hợp khối u có thể có cuống gây xoắn và hoại tử u.
• U xơ trong cơ tử cung: Đây là khối u nằm hoàn toàn trong cơ tử cung, thường có nhiều khối làm cho tử cung to lên.
• U xơ dưới niêm mạc: Đây là loại u xơ ít gặp nhất, khối u phát triển từ cơ tử cung nhưng hướng và về phía lòng tử cung, đội lớp niêm mạc lên, có trường hợp khối u phát triển to ra và chiếm hết toàn bộ tử cung. Một số trường hợp u có cuống có thể thò ra ngoài dẫn tới nhiễm trùng.
• Trong một số trường hợp u xơ có thể xảy ra trong dây chằng rộng (trong dây chằng), vòi trứng, hoặc cổ tử cung.

Nguyên nhân gây u xơ tử cung 

Trước khi đi sâu vào tìm hiểu nguyên nhân, hãy cùng điểm sơ qua các điểm chính về u xơ tử cung bao gồm: 

• Đây là một khối u lành tính của tế bào cơ trong tử cung. Là khối u vùng chậu thường hay gặp nhất trong độ tuổi sinh sản. 
• Các khối u xơ có thể phát triển dưới dạng một nốt đơn (một khối u) hoặc thành từng cụm. 
• Kích thước u xơ có thể nhỏ như hạt mè hoặc lớn như quả dưa hấu, với đường kính khoảng từ 1mm đến hơn 20 cm, hay thậm chí lớn hơn.
• Dấu hiệu u xơ tử cung có thể xuất hiện hoặc không vì không phải khối u nào cũng gây ra các triệu chứng. Một số dấu hiệu có thể gặp như  rong kinh, rong huyết, đau lưng dưới, đi tiểu thường xuyên hoặc đau khi quan hệ tình dục.

Như đã liệt kê ở trên, các thông tin tổng quát về u xơ khá đầy đủ, nhưng cho đến hiện tại, nguyên nhân dẫn đến u xơ tử cung vẫn không rõ ràng. Tuy nhiên, điều đáng mừng là các nhà nghiên cứu vẫn chỉ ra được vài yếu tố có liên quan đến sự hình thành và phát triển khối u, như sau: 

• Di truyền học: Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy sự khác biệt về gen giữa u xơ và các tế bào bình thường trong tử cung.
• Các yếu tố tăng trưởng: Các chất trong cơ thể giúp duy trì mô như yếu tố tăng trưởng giống insulin, chất này có thể đóng vai trò thúc đẩy sự phát triển của u xơ.
• Chất nền ngoại bào (ECM): ECM có tác dụng làm cho các tế bào của bạn kết dính với nhau. Người ta phát hiện trong các khối u xơ có nhiều ECM hơn các tế bào bình bình thường.

Dấu hiệu nhận biết nhân xơ tử cung

Thông thường khối u xơ được phát hiện khi chị em đi khám phụ khoa hoặc siêu âm. Một số khác tình cờ phát hiện bệnh khi thăm khám hiếm muộn.

Hầu hết nhân xơ tử cung không gây ra bất kỳ triệu chứng nào và không cần điều trị ngoài việc theo dõi thường xuyên bởi các bác sĩ sản khoa. Đối với những khối u xơ lớn có thể khiến bạn gặp nhiều triệu chứng khác nhau, bao gồm:

• Kinh nguyệt nhiều hoặc chu kỳ kinh kéo dài;
• Chu kỳ kinh nguyệt không đều;
• Chảy máu giữa các kỳ kinh;
• Đau và áp lực vùng chậu;
• Đi tiểu thường xuyên;
• Táo bón;
• Đau lưng dưới;
• Đau và chảy máu khi giao hợp;
• Khí hư ra nhiều;
• Cảm giác đầy bụng, chướng bụng;
• Khó mang thai;

Sau khi chị em trải qua thời kỳ mãn kinh, lượng hormone trong cơ thể suy giảm, do đó các triệu chứng của u xơ tử cung thường ổn định hoặc biến mất.

Đối tượng dễ mắc bệnh

• Tuổi tác: U xơ trở nên phổ biến hơn khi phụ nữ trưởng thành đặc biệt là ở độ tuổi 30, 40 và đến tuổi mãn kinh. Sau khi mãn kinh, u xơ ít hình thành hơn, hoặc nếu trước đó có u xơ thì khối u có xu hướng nhỏ dần.
• Tiền sử gia đình: Nếu gia đình có thành viên bị u xơ tử cung thì có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Nếu người mẹ bị u xơ tử cung, nguy cơ mắc phải của con gái sẽ cao hơn 3 lần so với mức trung bình.
• Nguồn gốc dân tộc: Theo nghiên cứu phụ nữ Mỹ gốc Phi có nhiều khả năng bị nhân xơ tử cung cao hơn so với phụ nữ ở các sắc tộc khác.
• Béo phì: Phụ nữ thừa cân, béo phì có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Đặc biệt đối với những phụ nữ quá nặng cân, nguy cơ này cao hơn mức trung bình từ hai đến ba lần.

U xơ tử cung có thể gây ra những biến chứng gì?

1. Thiếu máu

Một trong những triệu chứng của u xơ tử cung là kinh nguyệt ra nhiều hặc chảy máu giữa các kỳ kinh, dẫn đến tình trạng rong kinh hoặc rong huyết. Đây chính là nguyên nhân khiến những bệnh nhân u xơ tử cung thường xuyên bị thiếu máu. 

Nếu tình trạng này kéo dài và không được điều trị kịp thời có thể trở thành thiếu máu mãn tính, khiến người bệnh bị sút cân, ốm yếu hay thậm chí là không đủ sức khỏe để hoạt động hằng ngày. 

2. Khó mang thai

“Bị u xơ tử cung có mang thai được không?” là một trong những câu hỏi khiến nhiều chị em tìm kiếm nhất. Theo các chuyên gia về sản phụ khoa, tùy tình trạng bệnh lý mà tỷ lệ mang thai khác nhau. Nhưng tin vui là đa phần các bệnh nhân u xơ tử cung vẫn có thể mang thai, một số trường hợp nhân xơ dưới niêm mạc có thể làm giảm khả năng thai làm tổ vào niêm mạc tử cung. Tỷ lệ vô sinh do u xơ gây ra cũng rất hiếm gặp. Tuy nhiên, u xơ có thể làm tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ như: 

• Thai nhi chậm phát triển: Khối u làm hạn chế dinh dưỡng từ mẹ sang con trong những trường hợp tử cung đa nhân xơ, khiến sự tăng trưởng của thai nhi bị ảnh hưởng, có thể không tốt như mong đợi.  
• Sinh non: Trường hợp kích thước u xơ quá to hay đa u xơ, có thể kích thích gây cơn co tử cung. Đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ gây sinh non.  
• Sảy thai: Những khối u có kích thước lớn hoặc trường hợp đa u xơ có thể chèn ép thai nhi và gia tăng nguy cơ sẩy thai. 

3. Biến chứng khác

• Các khối u xơ tử cung dưới thanh mạc có cuống dễ bị xoắn lại, gây đau ở vùng bụng. 
• Khối u quá lớn, gây chèn ép các cơ quan xung quanh như niệu quản, bàng quang, trực tràng hoặc tĩnh mạch chi dưới. 

U xơ tử cung có thể gây ra những hậu quả nặng nề cho sức khỏe của chị em. Nếu tình trạng chảy máu kéo dài, chị em có thể bị thiếu máu, rất nguy hiểm. Một biến chứng khác nguy hiểm nhưng hiếm gặp hơn là các khối u xơ lớn có thể đè lên bàng quang và niệu quản, áp lực này có thể dẫn đến tổn thương thận. Các biến chứng khác bao gồm vô sinh và sảy thai nhiều lần.

Phương pháp chẩn đoán

Nhân xơ tử cung thường được phát hiện khi khám sức khỏe. Bác sĩ có thể sờ thấy một cục cứng ở vùng bụng hoặc thông qua một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh để phát hiện khối u xơ.

• Siêu âm: Siêu âm là phương pháp chẩn đoán u xơ tử cung được sử dụng phổ biến nhất. Hầu hết các khối u được phát hiện thông qua siêu âm tử cung và phần phụ qua ổ bụng. Trước khi siêu âm, chị em cần nhịn tiểu để làm đầy bàng quang, lúc này bác sĩ sẽ đánh giá tổn thương một cách chính xác hơn. Bên cạnh đó một số trường hợp khối u xơ nằm ở dưới niêm mạc cần được siêu âm bằng đầu dò âm đạo 
• MRI: Chụp cộng hưởng từ MRI được sử dụng để kiểm tra và đánh giá đặc điểm của khối u tốt hơn. Với phương pháp này có thể cung cấp cho bác sĩ về kích thước, số lượng và vị trí của các khối u xơ. Chúng ta cũng có thể phân biệt giữa u xơ và u tuyến, cũng như phân biệt với các bệnh lý ác tính khác của tử cung.

Phương pháp điều trị

Điều trị u xơ tử cung có thể khác nhau tùy thuộc vào kích thước, số lượng và vị trí của u xơ, cũng như những triệu chứng mà khối u gây ra. Nếu bạn không gặp bất kỳ triệu chứng nào do u xơ ở tử cung, bạn có thể không cần điều trị mà chỉ cần theo dõi khối u. Ở những người tiền mãn kinh/mãn kinh thông thường khối u sẽ không gây triệu chứng cũng không cần điều trị vì sau khi mãn kinh, khối u sẽ nhỏ đi.

Tốt nhất trong chữa trị u xơ tử cung là bạn cần được theo dõi chặt chẽ sự phát triển của khối u theo thời gian. Bác sĩ có thể đề nghị khám phụ khoa và siêu âm định kỳ tùy thuộc vào kích thước hoặc các triệu chứng của khối u xơ. Kế hoạch điều trị của bạn sẽ phụ thuộc vào một số yếu tố như:

• Số lượng u xơ ở tử cung của bạn;
• Kích thước của nhân xơ tử cung của bạn;
• Vị trí của khối u xơ nằm ở đâu trong tử cung;
• Những triệu chứng bạn đang gặp phải liên quan đến khối u xơ;
• Mong muốn về việc mang thai của bạn trong tương lai;
• Mong muốn của bạn để bảo tồn tử cung.

Chỉ định điều trị tùy thuộc vào nhiều yếu tố, các phương pháp điều trị phổ biến hiện nay như: Điều trị nội khoa, điều trị can thiệp ít xâm lấn, dùng hormone hoặc phẫu thuật.

Với những khối u cơ trơn tử cung, khi người bệnh có triệu chứng, có thể điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật bóc tách khối u, cắt tử cung hoặc cắt bán phần tử cung. Điều trị bằng thuốc được xem là phương pháp điều trị tạm thời và bệnh nhân phải uống thuốc thường xuyên trong một thời gian (tức là dùng hormone thường xuyên).

Sử dụng thuốc

• Thuốc giảm đau không kê đơn (OTC): Giúp kiểm soát cơn đau và sự khó chịu do u xơ gây ra, ví dụ như acetaminophen và ibuprofen
• Dùng viên uốn g bổ sung sắt: Nếu triệu chứng thiếu máu xuất hiện, người bệnh có thể được yêu cầu sử dụng thêm một số loại thuốc giúp tăng cường sản xuất hồng cầu. 
• Thuốc viên nội tiết tránh thai: Việc dùng các loại loại thuốc viên nội tiết tránh thai có thể giúp giảm các triệu chứng của u xơ như rong kinh, đau bụng kinh hoặc chảy máu giữa các kỳ kinh. Các lựa chọn giúp ngừa thai như thuốc tránh thai, progesterone đường uống, dụng cụ đặt trong tử cung Levonorgestrel (LNG-IUS).
• Chất đồng vận GnRH: Những loại thuốc này hoạt động bằng cách thu nhỏ khối u, thường được sử dụng trước khi phẫu thuật để loại bỏ khối u dễ dàng hơn. Tuy nhiên, liệu pháp này chỉ mang tính tạm thời và khối u vẫn có thể lớn dần lại nếu ngưng sử dụng. 
• Axit tranexamic: Đây là loại thuốc giúp điều trị triệu chứng rong kinh ở những ai bị u xơ tử cung. Loại thuốc này không ảnh hưởng đến cơ hội mang thai nên thường được sử dụng cho những chị em đang có kế hoạch sinh con. 
• Elagolix: Đây là liệu pháp giúp kiểm soát tình trạng chảy máu tử cung nặng, với liệu trình lên đến 24 tháng, dành riêng cho những bệnh nhân có các triệu chứng u xơ tử cung từ trung bình đến nặng; đã trưởng thành và chưa đến tuổi mãn kinh; chưa thể áp dụng phương pháp phẫu thuật.

Phẫu thuật là phương pháp được áp dụng để điều trị triệt để khối u. Tuy nhiên, điều trị ngoại khoa, bệnh nhân sẽ phải chịu một cuộc phẫu thuật, phải gây mê và mất tử cung (trong trường hợp cần phải cắt tử cung).

• Cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tử cung: Thường được áp dụng cho những ai không muốn có con hoặc không sinh thêm con. Tử cung sẽ được cắt bỏ một phần hoặc hoàn toàn thông qua vết mổ nội soi đường âm đạo hoặc ổ bụng. 
• Nút mạch: Thủ thuật đặt một ống thông nhỏ vào động mạch tử cung để chặn dòng máu từ động mạch đến u xơ. Phương pháp điều trị này sẽ thúc đẩy u xơ co lại và cải thiện các triệu chứng. 
• Cắt bỏ u xơ: Giúp loại bỏ u xơ khỏi thành tử cung. Đây được xem là giải pháp thay thế cho việc cắt bỏ tử cung nếu người bệnh có kế hoạch sinh con. U xơ sẽ được loại bỏ thông qua phẫu thuật nội soi hoặc mổ mở.
• Đốt u xơ tử cung bằng sóng cao tần (RFA): Đây là phương pháp điều trị an toàn và hiệu quả, sử dụng năng lượng vi sóng (RF) để điều trị u xơ tử cung. Tuy nhiên, liệu trình này thường chỉ áp dụng để xử lý các khối u có kích thước nhỏ, dành cho những bệnh nhân chưa đến tuổi mãn kinh. 

Với bệnh nhân bóc tách u, sau này vẫn có nguy cơ tái phát vì vẫn còn cơ tử cung. Khi đã phẫu thuật u xơ tử cung thì cơ hội mang thai lại cho phụ nữ là rất thấp, trừ những trường hợp bóc tóc khối u nhưng vẫn bảo tồn được tử cung. Còn khi mổ gây biến dạng buồng tử cung thì phụ nữ giảm cơ hội có thai, hoặc trong trường hợp đã cắt toàn bộ tử cung thì chất lượng cuộc sống sẽ bị ảnh hưởng ít nhiều.

Cách phòng tránh nhân xơ tử cung

Nói chung, bạn không thể ngăn ngừa u xơ tử cung. Bạn có thể chủ động giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách duy trì trọng lượng cơ thể và khám phụ khoa thường xuyên. Bên cạnh đó, bạn nên áp dụng chế độ ăn nhiều rau xanh, trái cây, tập luyện thể thao để nâng cao sức khoẻ góp phần giảm nguy cơ bị u xơ tử cung.